Wat is Tezos?

In proof of stake-systemen zoals Tezos betekent staken dat je XTZ vastzet, zodat het netwerk kan vertrouwen op deelnemers om transacties te helpen bevestigen. Het idee is dat als je staket, je iets te verliezen hebt als je je slecht gedraagt. Niet iedereen wil validator-infrastructuur draaien. Delegatie is een veelgebruikte aanpak waarmee belanghebbenden kunnen deelnemen zonder hun eigen validator te beheren. Belonings- en participatieregels kunnen per opzet verschillen, dus het is belangrijk om te begrijpen wat je in feite doet wanneer je staket of delegeert. Onthoud ook dat staken het marktrisico niet wegneemt, omdat de waarde van XTZ nog steeds kan stijgen en dalen.

Tezos-governance is ontworpen zodat belanghebbenden protocol-upgrades kunnen voorstellen en stemmen. Dit is anders dan systemen waarbij upgrades alleen door een kleine groep worden bepaald en vervolgens worden doorgedrukt. Wanneer een governance-proces goed werkt, kan het netwerk verbeteringen doorvoeren terwijl het op één keten blijft. Het doel is om de kans te verkleinen op een permanente fork waarbij de community zich opsplitst in concurrerende ketens. Voor tokenhouders is governance een manier om invloed uit te oefenen op hoe het protocol zich ontwikkelt. Voor iedereen anders is het een herinnering dat het netwerk in de loop van de tijd kan veranderen, dus apps en smart contracts moeten mogelijk worden aangepast.

Smart contracts zijn programma’s die op de blockchain draaien. Zodra ze zijn ingezet, kunnen ze waarde vasthouden of acties aansturen, waardoor fouten duur kunnen zijn. Tezos is beschreven als gebouwd met formele verificatie in gedachten. Formele verificatie is een methode om codecorrectheid te onderbouwen, wat kan helpen om bugs te verminderen in vergelijking met alleen vertrouwen op testen. Zelfs met een focus op beveiliging verdwijnt het risico van smart contracts niet. Je moet gedecentraliseerde apps nog steeds behandelen als software en begrijpen dat er kwetsbaarheden kunnen ontstaan.

Schaalbaarheid gaat over het verwerken van meer activiteit zonder dat het netwerk traag of duur wordt. Tezos 2.0 wordt beschreven als gericht op het verbeteren van de schaalbaarheid via layer 2’s. Een layer 2 is een apart systeem dat samenwerkt met de hoofdlaag 1-blockchain, vaak om bepaalde activiteiten efficiënter te verwerken. In de praktijk kan dit veranderen hoe transacties worden gerouteerd en bevestigd. Als je Tezos beoordeelt voor de lange termijn, helpt het om te volgen of deze schaalbaarheidsplannen zich vertalen naar betere gebruikerservaringen voor echte applicaties.

Marktgegevens categoriseren Tezos als een smart contract-platform en een layer 1-netwerk. Het is ook gelabeld met gebieden zoals privacy blockchain en collectibles en NFTs. Deze labels zijn nuttig voor oriëntatie, maar ze garanderen niet dat elke app op het netwerk dezelfde aanpak gebruikt. Privacy-gerelateerde functies hangen bijvoorbeeld af van specifieke projecten. Als je wilt begrijpen waarvoor Tezos bedoeld is, kijk dan naar de soorten applicaties die worden gebouwd en naar de governance-activiteiten rondom upgrades. Dat is meestal informatief dan je te focussen op één enkel label.